Door: Robbie Wolters
Het inspirerende levensverhaal van Hans ten Have.
Hans ten Have, geboren in 1935 en overleden in 2018, was een man met een rijke geschiedenis vol passie, toewijding en betrokkenheid bij zijn gemeenschap. Zijn leven weerspiegelt de ontwikkeling van een familiebedrijf, maatschappelijke betrokkenheid, oorlogservaringen en een diepgeworteld gevoel voor Silvolde en haar inwoners.
Familie en Oorsprong
Hans was de kleinzoon van G.J. ten Have en J. Ernst. Zijn grootvader, G.J. ten Have, was de oprichter van de firma Ten Have, een veelzijdig bedrijf dat begon als een fietsenzaak en taxibedrijf en later uitgroeide tot een automobielbedrijf. G.J. kwam uit Gaanderen en vestigde zich in 1896 in Silvolde, op het ouderlijk huis van de familie Ernst aan de Markt 2. Aanvankelijk was hij koperslager en leidde hij de koperslagerij van de IJzergieterij Vulcaansoord in Terborg.
G.J. ten Have deed het bedrijf over aan zijn zoon Hennie ten Have die gehuwd was met Antonia Kemperman de ouders van Hans. De maatschappelijke betrokkenheid van Hans kreeg zijn wortels van zijn grootvader van moeders kant, bakker B.J. Kemperman uit Ulft. Deze was actief in diverse verenigingen en diende meer dan 25 jaar als wethouder in Gendringen. Kort na de oorlog was hij zelfs loco burgemeester, een periode waarin hij tijdelijk het bestuur overnam vanwege het ontslag van een NSB-burgemeester.
Hans was getrouwd met Marianne Lelivelt uit Lichtenvoorde en het echtpaar kreeg 3 kinderen.
De Opkomst van de Firma
De beginjaren van de firma waren relatief rustig. Over deze periode is weinig bekend, ook uit overleveringen. Wat zeker is, is dat de familie Ten Have zich ontwikkelde in de wereld van het vervoer: van de eerste fietsen en bromfietsen tot motoren, een taxibedrijf en uiteindelijk automobielen. De kennis over deze voertuigen vergde veel zelfstudie, boeken en tijdschriften, waaronder oude, waardevolle werken van Steinbuch uit 1923 over motoren en auto-onderdelen. Hans en zijn vader Hennie waren autodidacten in hart en nieren.
Hans volgde de HTS werktuigbouwkunde en had aanvankelijk de wens om boordwerktuigkundige te worden. Maar toen zijn vader ziek werd, kwam hij in de zaak werken, wat de rest van zijn werkende leven zou bepalen. De eerste jaren werkten ze in het oude kantoor met garageruimte aan de Markt, maar de ruimte was beperkt. Reparaties werden vaak op straat of op het Marktplein gedaan, wat niet ideaal was. De droom van Hennie ten Have, de vader van Hans, was een garage met tankstation aan de Pastoor Aschmannstraat (nu de Terborgseweg) in Silvolde, op de route waar veel Duits verkeer passeerde. Die droom werd werkelijkheid toen zijn zonen Hans en Theo een perceel kochten op de hoek van het Zaagpad en Pastoor Aschmannstraat en daar een garage met tankstation bouwden.
De verdere groei en verandering
In 1963 openden Hans en Theo de garage Ten Have en werden ze DAF-dealer. De verkoop van DAF automobielen was matig, dit leidde tot de overstap naar Morris-MG in 1968 en betekende een flinke omzetstijging. In 1971 werd het dealerschap van Morris-MG beëindigd en werd er gekozen voor Toyota. Dit bleek een gouden zet: Toyota bood kwaliteit en betrouwbaarheid, en zette het bedrijf op een nieuw groeipad. In 1977 werd een deel van het naastgelegen bouwperceel “de Holtplaats” gekocht voor een nieuwe showroom.
Samenwerking en familiebedrijf
Hans werkte nauw samen met zijn broer Theo, die na zijn militaire dienst ook medefirmant werd. In de jaren ’90 besloten Hans en Theo hun eigen weg te gaan, wat ruimte gaf voor nieuwe uitdagingen. Hans richtte zich samen met zijn zoon Rob op een nieuw avontuur: de overname van de Toyota-dealer Hoegen Dijkhof in Doetinchem, dat op het punt stond te verdwijnen. Het was een grote stap, vooral omdat Hans bijna 63 was en zijn pensioen al in zicht had. Maar de passie voor het vak en de wil om Silvolde en omgeving te blijven bedienen, maakten dat ze de sprong waagden.
Rob vertelt over die spannende periode: “In 1998 trokken we naar de grote stad. Mijn vader zette zijn pensioen op het spel, en samen maakten we grote beslissingen. We hadden mooie momenten, maar ook tegenslagen zoals rechtszaken en de crisis. Het vertrouwen dat mijn vader in mij stelde, gaf me kracht. Zijn rust en wijze woorden, zoals ‘kump allemaol good’ en ‘zo aj’t maakt zo he’j ‘t’ gaven me de moed om door te gaan.”
Oorlogsherinneringen en Middenstand
De oorlogsjaren 1940-1945 vormden een intense periode in Hans’ leven. Aanvankelijk verliepen de oorlogsjaren relatief rustig, maar de tweede helft werd zwaar. Hij herinnerde zich het bombardement in Ulft en de angstige dagen in de schuilkelders, de Duitse bezetting en de inkwartiering. Het huis werd gevorderd door de Duitsers, die er onder meer een kantoor en opslagplaats maakten. Ondanks de spanning en dreiging, luisterden Hans en zijn familie ’s nachts naar de Engelse zenders, en maakten ze zich klaar voor wat mogelijk zou komen.
Na de oorlog kwam de bevrijding, en de herinneringen aan de bevrijding door de Canadezen bleven levendig. De bevrijders werden verwelkomd met vreugde, ze deelden chocolade uit op een moment van opluchting na jaren van onzekerheid.
Ook grote tragedies zoals de brand bij buurman Te Dorsthorst in 1954 en het busongeluk op de Pastoor Ashmannstraat in 1956 maakten diepe indruk op Hans. Als jonge student en passagier van de bus was hij getuige van dat ongeluk, waarbij meerdere mensen gewond raakten.
Carnaval en Cultuur
Hans was een pionier in de lokale cultuur en traditie. Hij speelde een belangrijke rol bij de oprichting van carnavalsvereniging De Foekepot in Silvolde, geïnspireerd door zijn interesse in de carnavalstradities en -optredens en de behoefte aan een georganiseerd feest voor de gemeenschap. Als voorzitter zette hij zich in voor allerlei activiteiten, waaronder de eerste kinderoptocht en hij bezocht de bekende optochten en pronkzittingen in Köln (Keulen).
Hij was een graag geziene gast bij de carnavalsverenigingen in de streek. Zijn passie voor muziek kwam tot uiting in zijn lidmaatschap van het kerkkoor en het zingen in het bekende carnavalskoor de “Silvold Singers” dat later verder ging als “de Görgelpiepen”.
Naast carnaval was Hans actief in de lokale toneelvereniging St. Jan en was hij een trouwe supporter van voetbalclubs zoals Sportclub Silvolde en De Graafschap.
Vrijwilligerswerk en Gemeenschap
Hans was sinds 1960 lid van de vrijwillige brandweer in Silvolde. Hij klom op tot hoofd-brandwacht en later tot commandant van de gemeente Wisch. Zijn technische vaardigheden en leiderschap werden erkend met een eremedaille in goud, verbonden aan de Orde van Oranje Nassau. Hij zette zich ook in voor internationale uitwisselingen met de brandweer van Hitzacker in Duitsland, waardoor vriendschappen ontstonden die jarenlang standhielden.
Zijn betrokkenheid bij de cultuur en de lokale politiek bleef onverminderd. Hij was lid van de culturele raad, waarin hij zich inzette voor de verbetering van de infrastructuur en het behoud van Silvolde’s karakter. Hij was mede initiatiefnemer voor het jubileum van Silvolde in 1988, dat met veel enthousiasme werd gevierd en talloze evenementen en een fraai naslagwerk opleverden.
Politiek en Vooruitgang
Hans was niet bang voor de politiek. Hij richtte eind jaren tachtig een eigen politieke beweging op, Silvolde 2000, om de lokale belangen te behartigen. Met deze beweging behaalde hij in eerste instantie drie zetels en later vier, vooral door de strijd voor het behoud van het zwembad en andere voorzieningen. Hij was een uitgesproken criticus van het politieke klimaat en streed voor een beter Silvolde, ondanks de tegenstand en politieke tegenstanders.
Zijn politieke activiteiten werden gekenmerkt door scherpe discussies, maar ook door een grote betrokkenheid en passie voor de gemeenschap. Uiteindelijk droeg hij bij aan de fusie van verschillende lokale partijen tot een sterke politieke eenheid, die nog jaren de koers van Silvolde zou bepalen.
Zijn Levensopdracht
Hans ten Have was een man die zijn leven wijdde aan zijn familie, gemeenschap en vakmanschap. Zijn verhaal is er een van doorzettingsvermogen, betrokkenheid en liefde voor Silvolde en haar inwoners. Van de oorlogsjaren tot de moderne tijd bleef hij een drijvende kracht, die met trots terugkijkt op een leven vol betekenis en inspiratie. Een voorbeeld voor velen, die de waarden van gemeenschap, familie en inzet hoog in het vaandel hielden.